به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از Current Biology، کاهش شدید اندازه پدیده‌ای خارق‌العاده است که در سراسر جهان طبیعی یافت می‌شود. اگرچه معمولاً با هزینه‌هایی مانند از دست دادن اعضای بدن همراه است. عدسک آبی، کوچکترین گیاه گلدار روی کره زمین، راهی برای دور زدن این هزینه پیدا کرده استکوچک‌سازی هم در قلمرو گیاهان و هم در قلمرو حیوانات وجود دارد، اما در حیوانات بسیار بهتر مورد مطالعه و درک قرار گرفته است. به عنوان مثال، قورباغه‌های مینیاتوری کاهش ریه‌ها را تجربه می‌کنند؛ در حالی که خرس‌های آبی (یک ریزجانور هشت پا و بندبند) در مقطعی از تکامل خود بخش‌هایی از بدن خود را از دست داده‌اند.

عدسک آبی به خانواده Araceae تعلق دارد و اگرچه می‌تواند تنها چند میلی‌متر قطر داشته باشد اما خویشاوندان آنها شامل برخی از بزرگترین گیاهان علفی هستند. به عنوان مثال، گوش فیل غول‌پیکر (Alocasia macrorrhizos) می‌تواند برگ‌هایی تا عرض ۲ متر تولید کند. در همین حال گونه Wolffia globosa، گونه‌ای از عدسک آبی، می‌تواند به کوچکی ۰.۱ تا ۰.۲ میلی‌متر قطر داشته باشد.

محققان دانشگاه ناتینگهام می‌خواستند دریابند که چگونه می‌توان یک طرح کامل بدن را در چنین فضای کوچکی جای داد. همانطور که مشخص شد، عدسک آبی استاد فشرده‌سازی است.

دانشمندان از طریق تجزیه و تحلیل بیان ژن و میکروسکوپ پیشرفته توانستند تشخیص دهند که عدسک آبی همان بلوک‌های سازنده اساسی موجود در شاخه‌های گیاهان بزرگتر را حفظ می‌کند اما این ساختارها به طرز چشمگیری فشرده و با هم ترکیب شده‌اند.

دکتر «آنتونی بیشاپ» محقق اصلی این مطالعه، گفت: "در حالی که کوچک شدن در حیوانات اغلب با از دست دادن اندام‌ها یا ساختارهای بدن همراه است، ما نشان داده‌ایم که عدسک آبی مسیر متفاوتی را طی کرده است. چیزی که ما را شگفت‌زده کرد این بود که وقتی از نزدیک نگاه کردیم، ساختار اولیه جوانه هنوز وجود داشت. به نظر می‌رسد عدسک آبی به جای دور انداختن بخش‌هایی از طرح اولیه، اجزای خود را فشرده و در هم آمیخته و به گیاهی فوق‌العاده جمع و جور تبدیل کرده است. این به ما روش جدیدی برای تفکر در مورد چگونگی تکامل گیاهان و تبدیل شدن به گیاهی بسیار کوچک می‌دهد.»

کاربرد گسترده‌تر

محدودیت‌های محدود و کاهش دسترسی به زمین‌های کشاورزی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیت غذایی جهانی و ثبات زیست‌محیطی است. به همین دلیل، تحقیقات در مورد این گیاهان کوچک به سرعت در حال پیشرفت است و این امر با افزایش علاقه به آنها به عنوان منبع بالقوه غذا (و محصول احتمالی برای ماموریت‌های فضایی آینده) هدایت می‌شود. عدسک آبی سرشار از پروتئین است (۳۰ تا ۴۵ درصد از ماده خشک آنها) و این گیاه می‌تواند ۳ تا ۷ تن پروتئین در هر هکتار تولید کند.

برخلاف اکثر محصولاتی که امروزه کشت می‌کنیم و طی هزاران سال اهلی‌سازی و پرورش انتخابی شکل گرفته‌اند، پتانسیل عدسک آبی تا حد زیادی ناشناخته مانده است.

دکتر «الکس ویر»، یکی از محققان این مطالعه، گفت: "عدک آبی به طرز شگفت‌آوری کوچک هستند، بنابراین وسوسه‌انگیز است که آنها را یا گیاهان اولیه بدانیم یا صرفاً دارای بخش‌هایی از دست رفته، اما اینطور نیست. تحقیقات ما به شواهد رو به رشدی از سراسر جامعه تحقیقاتی در مورد این گیاه می‌افزاید و به تلاش‌ها برای تبدیل آنها به یک محصول آینده کمک خواهد کرد."